Armero… en de wond van 30 jaar oud

armero colombia





Colombiaans.nl EXCLUSIVE
Het is vandaag vrijdag 13 november 2015.. Inderdaad, 30 jaar na de verschrikkelijke vulkaanuitbarsting die Armero totaal van de kaart veegde. In Armero woonde tussen de 27.000 – 31.000 mensen. Hiervan kwamen er meer dan 23.000 om het leven. Het eens zo levendige dorp in de provincie Tolima heeft plaats gemaakt voor een pijnlijke herinnering van slachtoffers en verdriet. Na de ramp werd Armero een spookdorp. Anno 2015 is er nog weinig veranderd. In deze Colombiaans.nl exclusief belichten we de gebeurtenissen die plaatsvonden, voor, tijdens en na de ramp.





Armero is ontstaan rond 1845. Wat men dan nog niet weet is dat het dorpje precies in de “loop” van de vulkanische stromen wordt gebouwd. Armero ontwikkelt zich door de jaren heen tot een klein stadje van 27.000 inwoners. De vulkaan Nevado del Ruiz staat dan al bekend om zijn activiteit, maar vindt men niet “heel serieus te nemen”. Tot eind 1984. De bevolking merkt dat er kleine aardschokken zijn. In die tijd bestond er niet zoiets als een centraal ‘waarschuwingssysteem’. De mensen moesten het hebben van de informatievoorziening van de burgemeester en de priester.
De techniek die men toen gebruikte om activiteit te registreren, signaleren en analyseren was toen nog niet heel toereikend en betrekkelijk nieuw. In de loop van 1985 laat het Geologisch Instituut (Ingeominas) een kaart zien waarop te zien is hoe de gevarenzones zijn ingedeeld bij een uitbarsting van de Nevado del Ruiz. Hierbij wordt direct gemeld dat Armero dan in groot gevaar zou zijn, mocht het komen tot een uitbarsting. Deze wetenschappelijke informatie wordt door regeringsleiders volkomen genegeerd. Zij wilde het volk niet ‘onnodig’ bang maken of zorgen voor paniek. Na slechts een paar maanden wordt een nachtmerrie werkelijkheid.

armero colombia

Het is 13 november 1985 wanneer de vulkaan Nevado del Ruiz uitbarst. De hoogste vulkaan van Colombia van 5321 meter hoogte is dan nog op de toppen bedekt met sneeuw en ijs. Tot dat moment is hij 69 jaar inactief geweest. Dat er activiteit gemeten, al eind 1984, door Canadese, Franse en Italiaanse onderzoekers en vulkanologen werd door de burgemeester van Armero angstvallig stilgehouden en niet serieus genomen. De waarschuwing die later alsnog doorsijpelde kwam (veel) te laat. Dit met pijnlijke en grote gevolgen. De vulkaan barste uit met een bescheiden explosie maar er ontstaat een asregen dat neerdaalt op Armero. De bevolking blijft kalm, dankzij de geruststellende berichten van de burgemeester en priester. Het Rode Kruis echter, vertrouwt het niet en dringt aan op een evacuatie van het dorp. De burgemeester stemt in met een evacuatieplan, maar trekt dat later in omdat de asregen ophoudt.




armero colombia

De rust lijkt terug te keren in Armero. Wat men op dat moment niet weet is dat de asregen stopte omdat er lava uit de krater stroomde. De lava zorgde ervoor dat het ijs en sneeuw razendsnel smelt. Dit zorgde voor een levensgevaarlijke, hete modderstromen met hout, gruis en steen die met 35/40 kilometer per uur naar beneden komt. Deze modderstomen staan in vulkanologie ook wel bekend als “lahars”. Deze Lahars werden tot 50 dik en hadden een bereik van 100 kilometer.
Deze modderstromen zorgde ervoor dat maar liefst 85% van Armero werd veranderd in één grote, gevaarlijke modderpoel binnen slechts enkele minuten. Maar liefst 23.000 mensen vonden de dood en 5000 mensen raakte gewond of overleden door infecties. De honderden mensen die kunnen ontkomen, doen dit door op hun daken te gaan staan of bereiken op tijd de bergen. Tegenwoordig is er een systeem dat lahars kan detecteren, waardoor men vroegtijdig kan worden geëvacueerd.

De ramp van Armero kreeg een gezicht

In Nederland was er veel aandacht voor de vulkaanuitbarsting. Sommigen van u herinneren zich de afgrijselijke beelden van het 13-jarige meisje Omayra Sanchez wel. Omayra hoorde het geluid van de modderstroom die in aantocht was en rende naar buiten. Haar oma, die in de buurt was viel in een put bij het vluchten. Toen Omayra wilde helpen werd ze zelf overspoeld door de modderstroom.

armero colombia

Omayra zat tot haar nek vast en kon nergens heen. Ze stak iets met haar hoofd boven het water uit. Ondertussen sprak ze met verschillende media over de hele wereld. Tot het water haar letterlijk aan de lippen kwam te staan en moest na 3 dagen toegeven aan de vermoeidheid en dood door gangreen en onderkoeling. Later toen hulpverleners haar stoffelijk overschot uit de modder haalde, bleek haar benen omklemd te zitten door de armen van haar tante. Omayra Sanchez werd het gezicht van de ramp. Een fotograaf genaamd Frank Fournier maakte een foto van Omayra genaamd “The Agony of Omayra Sanchez”.

armero colombia

Hij kreeg veel kritiek, maar wilde de ramp een gezicht geven. Met die foto won hij later dat jaar de World Press Photo Award. Door de foto kreeg de ramp een gezicht, maar zette ook de Colombiaanse regering te kijk. Die regering had vlak voor de uitbarsting alle vulkanologen naar huis gestuurd en zoals gezegd de waarschuwingen genegeerd. Overlevenden van de ramp kregen van de overheid een huis toegewezen.




armero colombia

Tegenwoordig is Armero een spookdorpje begroeid met gras, stuiken en onkruid waar louter ruïnes en kruizen staan ter nagedachtenis aan geliefden. Geliefden waarvan het soms meer dan 20 jaar duurde voordat er zekerheid werd geboden of deze nu wel of niet in leven waren. Tegenwoordig geven een aantal lokale straatkinderen in ruil voor wat pesos een rondleiding en vertellen je iets over de geschiedenis van het dorpje en de vulkaanramp. Sommige oorspronkelijke bewoners van Armero zijn teruggekeerd, andere hebben een nieuwe thuishaven gevonden en een nieuw leven opgebouwd. Armero is tegenwoordig een nationaal monument.

Bekijk hieronder een analyse van de ramp